Analisti Fatos Lubonja ka analizuar nga studio e “Opinion” në ‘News24’ situatën politike duke nisur nga faktorët e rinj të së majtës, që nga lëvizjet e reja studentore, apo dhe ‘Libra’ e Ben Blushit. Lubonja vlerësoi përpjekjet e këtyre lëvizjeve, ndërsa u shpreh optimist se këta njerëz mund të krijojnë ndryshime në Shqipëri.

“Në shkretëtirën e madhe që po krijohet, një pakicë e vogël njerëzish mund të krijojnë ndryshimin, se edhe Krishti me 13 veta e ndryshoi botën.”, theksoi Lubonja. Teksa u ndal tek partia më e re ‘Libra’, Lubonja pohoi se diskursi i Blushit ka elemente të së majtës, pasi sipas tij denoncon oligarkinë dhe korrupsionin.

INTERVISTA
Faktorët e rinj të së majtës…
Në vendet tona ka një problem që e ka vonuar këtë lëvizje të majtë. Fakti që ne vijmë nga një sitëm komunist ku e majta është demonizuar. Duke qenë e demonizuar, është e vështirë për njerëzit që të thonë se jemi një e majtë evropiane. Elementi i dytë është tek fakti se e djathta thuhet se është për ata që duan të pasurohen dhe s’kanë respekt për barazinë si koncept. Kjo e ka vonuar lindjen e një lëvizje të tillë të majtë. Në vendet e lindjes kanë lindur tashmë. Edhe në Poloni dhe Gjermani ka lëvizje të tilla. Në Shqipëri nuk ka një masë kritike që të krijoj tronditje në politike, e para dhe e detyra për arsye se e djathta i ka marr terren në disa aspekte si ai që quhet; programi i të majtës sociale. Shqipëria është në fillimet e veta. Unë e mbështes këtë lëvizje që e quaj të rëndësishme dhe mendoj se ka një të ardhme jo të vogël.

Po për ‘Librën’ çfarë mendimi keni?
Kur flasim për lindjen, kemi një problem pasi më së shumti kemi parasysh diskursin e Blushit. Padyshim diskursi i Blushit ka elemente të së majtës, ku denoncon oligarkinë, korrupsionin. Për vet faktin se partia e tij nga e cila doli nuk është parti e majtë, pra tregon se anon majtas. Blushi synon qendrën, pasi e ka thënë dhe vet se synon qendrën. Por jam dakord të them se Blushi qëndron më majtas, se dy partitë e tjera, të cilat janë qartësisht parti më djathtas, për barazinë e madhe, oligarkë që arrin pastaj edhe në format e ekstremit të djathtë herë pas here.

Po a gjen terrenin e përshtatshëm në këto moment formimi i këtyre lëvizjeve të reja?
Mendoj se terren të përshtatshëm gjen padyshim. Siç pati jehonë fati i asaj vajze është një shenjë. Aktiviteti i kësaj partie, kazanët e plehrave, tregojnë se terreni është aty. Njerëzit presin, kërkojnë fytyra të reja. Pastaj është problemi tjetër që lidhet me një siste tejet të korruptuar, shtypës, frustrues. Shpesh herë njerëzit janë të shtrydhur. Ka ende media tradicionale që janë të kapura dhe s’u japin dot hapësirë këtyre njerëzve. Apo dhe universitete private janë kthyer në vende ku promovohet e djathta, ku njerëzit përsëri janë të lidhur me një mënyrë apo një tjetër me sistemin, edhe pedagogët që nuk japin dot as inspirim. Duhet të ishin të denoncuar ata universitete nga e majta dhe intelektualët. Mungesa e intelektualëve në Shqipëri e bën të brishtë këtë. Në shkretëtirën e madhe që po krijohet, një pakicë e vogël njerëzish mund të krijojnë ndryshimin, se edhe Krishti me 13 veta e ndryshoi botën.

Mendoni se vërtet mund të ketë vend për ndryshim me këto pak njerëz?
Padyshim që do ketë. Mendoj që jo vetëm këta do të rriten se do bashkohen, varet dhe nga aktiviteti, por mendoj që ka dhe një prirje në botë, në Europë, që kërkon një goditje të këtij sistemi. Siç thashë një goditje vjen nga e djathta që ka elementë të majtë por edhe nga e majta, si në Greqi me SYRIZA-n.

Metoda pas aksionit ndaj ministres, u diskutua shumë nëse ishte dhunë apo jo, përtej këtij akti ku në fund të fundit nuk u dëmtua asnjë nga pjesëmarrësit. Pas momenteve të rezistencës tek Parku i Liqenit për këndin e lojërave ku organizata politike ka qenë pjesë aktive, ju keni shkruar një artikull shumë të fortë atëherë ku thoshit që përballja me dhunën të asaj që ju e quani fashizmi ekonomik mund të çojë deri në mendimin e përgjigjes me dhunë përballë dhunës.
Këtu hyjmë tek diskutimet për metodat që duhet të ndiqen që edhe në rastin konkret mund të evoluojë pastaj se nuk dihet se u dha një sinjal që përballja nuk është vetëm me manifestime e pankarta. Do të ketë të tjera aksione. Ky diskutim për metodën, e theksoj sepse ka qenë gjithnjë pjesë dhe ka ndarë lëvizjet. Në vitin 1968 ka pasur ndarje të lëvizjes mes atyre që mendonin se mund të shkonin një hap më tej dhe atyre që thanë që nuk e pranojnë këtë lloj metode. Kanë qenë gjithnjë diskutime brenda lëvizjeve këto…

Më së pari varet se çfarë nënkuptojmë me dhunë. Mendoj se t’i hedhësh salcën asaj nuk është dhunë. Kur flitet për dhunë përdoret termi mosbindje civile. Me mosbindje të ligjit nënkuptohen edhe shkelje të ligjit sepse gjithnjë policia justifikohet me ligjin, por ka raste kur bën shkelje të ligjit me qëllim politik. Për shembull ka një lëvizje në Itali që prej kohësh ka bërë aktivitete të tilla që është NO TAV kundër hapjes së tunelit në veri.

Ata kanë bërë dhe mosbindje civile me dhunë, kanë hyrë kanë shkatërruar makinerinë e ndërmarjes që punonte atje, si të hysh te stadiumi “Qemal Stafa” e t’i shkatërrosh atij makinerinë që po bën atë masakrën atje, ose në rastin konkret te Parku i Liqenit, përsëri duhet të ishte një shkatërrim i makinerisë dhe unë do ta kisha uruar një gjë të tillë por kjo kërkon më shumë njerëz e kurajo. E për fat të keq kjo ende nuk ka ardhur por mund të vijë padyshim.

Nga ana tjetër, prapë kur flasim për dhunë duhet të kemi parasysh se vetë regjimi, se e meriton të quhet i tillë, është shumë më i fortë akoma për arsyet që thashë, plus që ka policinë që ndërhyn dhe mban popullsinë akoma në gjendje nënshtrimi jo vetëm me presionin ekonomik por edhe me dhunë. Mua më ka skandalizuar fakti se si 100 e kusur myslimanë u futën 2 ditë në biruca pa qenë të fajshëm dhe askush nuk reagoi, as shoqatat e të drejtave të njeriut, askush nuk reagoi.

Por kjo është e rëndë se kjo të kujton atë ngjarjen kur morën çifutët, unë thashë nuk jam çifut, kur morën komunistët unë thashë nuk jam komunist, kur morën priftërinjtë, unë thashë nuk jam prift por pastaj erdhën e më morën mua.

Këtë e ka thënë një prift, është i famshëm. Kështu që kur ndodhin këto gjëra tek të tjerët, duhet të kenë parasysh dhe këta të rinjtë. Tani, për t’u kthyer tek organizata, këta e kanë aktivitetin ende pak të veçuar e të ngushtë. Mund të reagonin edhe për këtë sulm që i bëhet tjerëve. Edhe Ben Blushi mund të reagonte pavarësisht se është kundra për disa arsye fanatizmit religjioz por kjo është shkelje e të drejtave të njeriut dhe duhet reaguar.

Aktiviteti i tyre është ende në fillimet e veta, kërkon të artikulohet dhe kam përshtypjen që veprojnë ende si sekt në kuptimin që nuk janë shumë të shtrirë, pra sikur kënaqen me superioritetin e tyre moral, por për të transformuar shoqërinë duhet të futesh tek njerëzit, të veprosh më gjerë me njerëzit sidomos një parti e majtë që duhet të shkojë tek shtresat më të brishta që mbron e majta.

A shikoni një lloj ngjashmëri mes organizatës politike dhe lëvizjes Mjaft?
Tani këtu lidhur me atë që thashë më parë, që i shoh pak si të veçuar në kuptimin si sekt, këtë e shoh dhe me simpati edhe si problem. Pse e them me simpati? Sepse kur them që duhet të hapen tek njerëzit, nuk kam parasysh që të hapen tek njerëzit e sistemit, tek establishmenti, qoftë edhe tek ne, qoftë edhe tek unë.

Më kujtohet njëherë se kur më ka ardhur Erion Veliaj për Mjaftin, i kam thënë, meqë më pyete për Mjaftin, shiko unë do të kisha besim tek ty, si rini që kërkon të krijojë diçka të re kur të mos merrje të fusje në bord, lloj-lloj emrash, ish-komunistë të thekur të vjetër, intelektualë gjoja, por sikur të thoje ne me këta s’duam të kemi të dimë, se këta me të mirat e të këqijat e tyre i përkasin një kohe tjetër duke përfshirë edhe Fatos Lubonjën; por ne duam të krijojmë diçka të re.

Dhe unë do të doja shumë që këta të na heqin qafe dhe ne në një farë kuptimi, ose të dialogojnë me ne por pa u bashkuar me ne. Dhe këtu, në këtë kuptim i shoh të ndryshëm nga Mjafti. Pra, Mjafti ishte një instrument sepse Mjafti u ngrit si një instrument për t’u përdorur sipas mendimit tim nga Edi Rama për të rrëzuar Fatos Nanon, për të marrë partinë dhe mori futi gjithë ato forcat që kishte rreth e rrotull.

Por që në të dyja rastet kanë vepruar njësoj…
Këta nuk i shoh sot për sot instrumente të dikujt, të një sistemi që ishte në pushtet. Aty ishte një luftë për pushtet dhe u përdorën, u manipuluan dhe ambasadat. Këta i shoh edhe të palidhur me ambasadat. I shoh më të afërt me njerëzit ose me veten, por nuk i shoh të përdorin teknikat e mashtrimit, e manipulimit që janë përdorur më parë për të ardhur në pushtet deri tani të paktën. Mendoj që edhe aty mund të ketë ambicie, xhelozira e të tjera probleme që kemi ne shqiptarët por besoj se është mirë që t’i kapërcejnë sa të jetë e mundur dhe me pastërtinë që ka rinia, ndoshta, ndoshta mund të krijojnë diçka që të na ngjallë shpresë.

Ndërkohë që kemi disa situata vluese, ku njerëzit kanë dalë në rrugë, nuk është vetëm çështja e studentëve kundër reformës. Janë grupimet e qytetarëve që janë kundër importit të mbetjeve, të gjitha këto grupime pastaj ndërthuren me njeri-tjetrin. Kemi banorë të fshatrave të Fierit që luftojnë kundër idesë së impiantit të mbetjeve, fshatarët e Valbonës, apo Vjosës kundër ndërtimit të HEC-eve. Si e shikoni qëndrimin e establishmentit ndaj këtyre lëvizjeve, si qeveria, PD?

Unë me establishment do të fusja të dyja palët. Padyshim qëndrimi i establishmentit është arroganca, siguria që këta janë një minoritet që i eliminojmë pa problem, mospërfillja dhe vazhdimi i kurimit të interesave të tyre. Kjo është ajo që dominon. Partisë Demokratike që është në opozitë, shpeshherë i duhet t’i mbështesë këto lëvizje këtu ose atje, për të krijuar një lloj besimi por nuk është e mjaftueshme sepse njerëzit kujtohen, sepse shumë nga ato gjëra për të cilat ata protestojnë sot, kanë filluar siç është rasti i plehrave, nga Partia Demokratike. Kjo është situata.

Kemi një shurdhëri dhe arrogancë që krijon terrenin pastaj për atë që thashë që nesër nëqoftëse nuk zhvillohen gjërat në mënyrë paqësore mund të krijohen situata dhune, të dhunshme. Por, nuk është vetëm këtu problemi, mund edhe të mos krijohen situata të dhunshme sepse njerëzit ikin, largohen, s’kanë qejf, ose njerëzit nënshtrohen por mosdëgjimi i gjithë këtyre kritikave, se janë edhe kritika, që janë halle të njerëzve që lidhen edhe me zhvillimin ekonomik normal të vendit, tek e fundit sjell rrënimin, siç erdhi komunizmi, se komunizmi kishte shkatërruar deri në fund njerëzit dhe njerëzit nuk protestonin.

Ra muri i Berlinit dhe u krijua një situatë e tillë që njerëzit lëvizën. Pse? Sepse ishte një dhunë e madhe që i kishte nënshtruar njerëzit. Kështu që në këtë aspekt, mençuria e pushtetarëve largpamës është që ta ndiejnë thotë Makiaveli në fillim bile kur nuk e shohin të tjerët të keqen dhe të marrin masat sepse kur e shohin të gjithë, atëherë është vonë. Këta, e kanë parë dhe të tjerët, e shohin të gjithë dhe prapë duan ta mbulojnë me mashtrim, me propagandë dhe me manipulime.

11 COMMENTS

  1. … [Trackback]

    […] Information on that Topic: epavarura.com/lubonja-faktoret-e-rinj-te-se-majtes-edhe-krishti-13-veta-e-ndryshoi-boten/ […]

Comments are closed.